Woordenlijst bij verpleeghuiszorg

van A (van ADL in zorgplan) tot Z (van zorgverlener)

HOME | Boekpublicatie: 'Alleen de werkelijkheid is erger'| Boekpublicatie: 'VerpleeghuisErvaringen'| Op onderwerp| Contact |
Zoeken | Nieuw(s) | Cliëntenrecht en -klacht | Links | Links Media | Boeken | Tips Familie/Vrienden | Woordenlijst|

Woordenlijst

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P   Q  R  S  T  U  V  W  X   Y  Z  

A . . .  
A (in zorgplan) In zorgplan staat categorie A voor Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL)
Aangedane zijde hiermee bedoelt men de zijde die (door de CVA) is aangedaan, vaak de verlamde zijde
Acupunctuur is een onderdeel van een behandelmethode die stamt uit de traditionele Chinese geneeskunde. Hierbij worden naalden op zogenaamde acupunctuurpunten in het lichaam gestoken. De methode bestaat al meer dan 3500 jaar …
ADL Algemene dagelijkse levensverrichtingen zoals eten, zich wassen, naar het toilet gaan en het voeren van een huishouden, waarbij mensen met een functiebeperking soms zijn aangewezen op hulp en hulpmiddelen.
Afasie onvermogen om taal te gebruiken en/of te begrijpen
Alzheimer, ziekte van

Vorm van dementie die al voor het vijftigste jaar kan optreden. Dementie is een aandoening van de hersenen met als kenmerken ernstige vergeetachtigheid, vermindering van de intellectuele vermogens en desoriëntatie, vooral in de tijd.
Astma cardiale Aanval van ernstige benauwdheid (meestal nachtelijk) door stuwing van bloed in de kleine bloedsomloop van de longen. Mogelijke oorzaken (o.a.) Verzwakte pompfunctie van de linker hartkamer ( = linkszijdig hartfalen = links-decompensatie van het hart). Hierdoor treedt bij inspanning kortademigheid op.
AWBZ Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
B . . . terug naar BOVEN
Beroerte zie bij CVA
BIG (Wet) Beroepen Individuele Gezondheidszorg
Blaasontsteking zie bij Urineweginfectie
BOPZ Wet Bijzondere Opneming Psychiatrische Ziekenhuizen
C . . . terug naar BOVEN
C (in zorgplan) In zorgplan staat categorie C voor Communicatie
CIZ Centrum Indicatiestelling Zorg. Het CIZ is verantwoordelijk voor de indicatie (vaststelling recht op zorg). Heette voorheen RIO.
Cliëntenrechten of patiëntenrechten (zie aldaar).
Zie ook WGBO en WKCZ en onder 'links'
CVA Cerebro Vasculair Accident. Als de bloedvoorziening naar de hersenen plotseling onderbroken wordt, spreken we van een beroerte. De medische benaming voor een beroerte is CVA. Er zijn twee vormen van een beroerte te onderscheiden: een herseninfarct en een hersenbloeding.

Een herseninfarct ontstaat doordat een bloedstolsel een bloedvat in het hoofd afsluit. Een deel van de hersencellen krijgt daardoor geen zuurstof en voeding meer en sterft af. Bij 80% van de getroffenen van een beroerte gaat het om een herseninfarct.
CVA in de rechter hersenhelft leidt vaak tot moeilijkheden met het inschatten van ruimte en tijd, verwaarlozing (neglect) van de linker lichaamshelft en initiatief verlies. Verlamming aan de linkerhelft van het lichaam, en uitval van het gezichtsveld aan de linker kant kan optreden.
Bij een CVA in de linker hersenhelft kan afasie optreden. Ook verlamming aan de rechterhelft van het lichaam en uitval van het gezichtsveld aan die kant.
Na een CVA kunnen problemen ontstaan met kauwen, slikken en ophoesten. Hierdoor is er een verhoogd risico op longontsteking. Veel CVA-patiënten hebben problemen met de urinelozing en daardoor een vergrote kans op blaasontsteking.

In Nederland krijgen ongeveer 30.000 mensen per jaar een beroerte en leven rond 120.000 mensen met de gevolgen van een beroerte. Het is één van de belangrijkste oorzaken van (blijvende) invaliditeit.
(Informatie uit/van: www.hartstichting.nl en www.cva-vereniging.nl )

zie ook herseninfarct en hersenbloeding

D . . . terug naar BOVEN
Defaecatie (def) stoelgang; in dossiers vaak afgekort tot ‘def’
Decubitus doorliggen. Decubitus is ernstige beschadiging van de huid (wonden) als gevolg van permanente druk op-, en verminderde bloedvoorziening in een bepaald huidgebied. Decubitus is een veel voorkomende complicatie bij mensen die om een andere reden in het ziekenhuis of verpleegtehuis zijn opgenomen.
  Om decubitus te bestrijden en te voorkomen is het essentieel dat de druk- en schuifkrachten, en de duur van de druk zo laag mogelijk blijven. Dit is te bewerkstelligen door zogenaamde wisselligging of, voor rolstoelgebruikers het "liften". Door van houding te veranderen wordt er een ander deel van het lichaam belast met het gewicht van het lichaam en kan het weefsel zich herstellen van de uitgeoefende drukkrachten.
Dementie Aandoening van de hersenen met als kenmerken ernstige vergeetachtigheid, vermindering van de intellectuele vermogens en desoriëntatie, vooral in de tijd.
Diclofenac is een niet-steroïde ontstekingsremmer annex pijnstiller behorend tot de medicijngroep NSAID's die wordt toegepast bij het remmen van ontstekingen zoals bij artritis of acute verwondingen. Ook wordt het toegepast om menstruatiepijn te verlichten. Diclofenac is één van de meest voorgeschreven pijnstillers. Diclofenac geeft risico op maagklachten door het dunner worden van het maagslijmvlies. Bij patiënten die hiervoor gevoelig zijn kunnen zich daardoor ernstige maagklachten voordoen, zoals een maagzweer of een maagperforatie.
E . . . terug naar BOVEN
Ergotherapie een ergotherpeut(e) helpt o.a. mensen die door lichamelijke problemen, beperkingen ondervinden bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten. Ze geeft advies over rolstoel en andere hulpmiddelen.
Engels Pluksel Engels Pluksel is vervaardigd uit 100% gebleekt katoen, aan een zijde is het geruwd. Het wordt o.a. gebruikt ter preventie van smetten (zie Smetten)
F . . . terug naar BOVEN
Fysiotherapie is een paramedische discipline die zich bezighoudt met de behandeling van klachten aan het steun- en bewegingsapparaat van de mens.
G . . . terug naar BOVEN
H . . . terug naar BOVEN
Haldol Haldol wordt vaak voorgeschreven bij psychose, manie, dementie e.d. Bijwerkingen zijn o.a.: moeite met bewegen, sufheid e.d. Daardoor ontstaan veel valpartijen in verpleeghuizen.
Herseninfarct ontstaat door een blokkade van een bloedvat in de hersenen. Een deel van de hersenen komt zonder zuurstof en voedingsstoffen en ondervindt hiervan schade en gaat minder functioneren of sterft af. Zie ook bij CVA.
Hersenbloeding ontstaat als er een bloedvat in de hersenen openbarst. Als dit gebeurt wordt een deel van het hersenweefsel overspoeld met plasma-eiwitten en rode bloedcellen, wat weefselsterfte tot gevolg heeft.
HKZ Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector
I . . . terug naar BOVEN
IGZ Inspectie voor de Gezondheidszorg
Inco luiers, of incontinentiemateriaal, worden in het verpleeghuis inco’s genoemd – ik wist eerst niet wat ze daarmee bedoelden
Incontinentie ongewild verlies van urine of ontlasting
Interdisciplinair overleg is overleg tussen de verschillende disciplines zoals fysiotherapie, ergotherapie, psycholoog, maatschappelijk werk, verpleeghuisarts en …
Inzage dossier inzage van dossiers is wettelijk geregeld. Iedereen heeft het recht zijn eigen medische dossier in te zien en kan er een kopie van opvragen. Wil je dat iemand anders jouw dossier kan inzien, dat moet er een machtiging zijn. Daarin machtig je een persoon tot inzage in je medische dossier(s). Te weinig mensen maken hier gebruik van. Ook na overlijden hebben anderen een machtiging nodig om je dossier te kunnen inzien.
(standaardmachtiging: zie onder ‘links’)
J . . . terug naar BOVEN
K . . . terug naar BOVEN
L . . . terug naar BOVEN
LBK Landelijke Beroepscommissie Klachten
LOC Landelijke Organisatie Cliëntenraden
Logopedie de logopedist biedt therapie en advies aan mensen die problemen ondervinden op het gebied van spraak, taal, stem en het gehoor. Daarnaast wordt een logopedist ingeschakeld als er sprake is van slikproblematiek
M . . . terug naar BOVEN
M (in zorgplan) In zorgplan staat categorie M voor Maatschappelijk
Mantelzorg Informele zorg voor iemand die zorg nodig heeft, gegeven door mensen uit de directe omgeving, zoals de partner, familie, buren en kennissen.
Medisch dossier in een ziekenhuis bestaat het medisch dossier uit twee delen: een poliklinisch dossier en een klinisch dossier. De laatste wordt gebruikt bij opnames, de eerste bij polikliniek bezoek. In het verpleeghuis gebruikt men een zorgdossier en soms een medisch dossier. Vraag aan het verpleeghuis wat men gebruikt.
(Zie ook bij ‘inzage dossier’)
Metamucil middel voor diarree en verstopping …..
MS Contin pijnstiller die valt onder morfine …
N . . . terug naar BOVEN
Neglect Neglect betekent dat de aandacht voor het lichaam aan de aangedane (deels verlamde) zijde verminderd is. Iemand met een neglect verwaarloost stelselmatig een lichaamshelft of een deel van de ruimte om hem heen. De hersenen verwerken niet goed wat iemand aan één kant hoort, ziet of voelt. Hij kan dus wel zien, maar is zich er niet van bewust dat hij iets ziet.
Onze rechterhersenhelft is verbonden met de linkerhelft van ons lichaam, en de linkerhersenhelft verbonden met onze rechterkant. Onze ogen worden ‘anders’ aangestuurd. De rechterhersenhelft stuurt ons linker blikveld aan, dat wil zeggen de linkerhelft van zowel rechter- als linkeroog. De linkerhersenhelft stuurt ons rechter blikveld aan. Dus de rechterhelft van zowel rechter- als linkeroog.
NZA Nederlandse Zorgautoriteit (voorheen CTG en CTZ)
O . . . terug naar BOVEN
Ongegrond deze term wordt gebruikt door klachtencommissies. Het betekent: niet steunend op goede grondslagen / fundamenten; niet gerechtvaardigd. Simpel gezegd: de klacht is niet juist, u heeft geen gelijk.
Ontruimen kamer In principe staat in de 'zorgverleningsovereenkomst' die men bij opname in het verpleeghuis moet tekenen, na hoeveel dagen de kamer ontruimd moet worden bij overlijden en bij ziekenhuisopname. Staat dat niet vermeld, dan moet men dan navragen, om niet voor verrassingen te staan als het zover is.
Ontvankelijk deze term wordt gebruikt door klachtencommissies. Het betekent vatbaar voor berechting. Simpel gezegd: de klacht mag worden ingediend en zal worden behandeld.
Omeprazol wordt gebruikt als maagbescherming bij bv. Diclofenac
P . . . terug naar BOVEN
P (in zorgplan) In zorgplan staat categorie P voor Psychisch
Paracetamol +codeïne Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend. Codeïne is ook pijnstillend en heeft een hoestprikkeldempende werking. Artsen schrijven deze combinatie voor bij pijn, gewrichtspijn, zenuwpijn, griep en hoofdpijn. Ontwenningsverschijnselen: onrust, diarree, hartkloppingen, loopneus, niezen, kippenvel, koorts, zweten, rillen, gapen, verlies van eetlust, misselijkheid en maagkrampen. [Bron www.cbg-meb.nl]
Pb-er Persoonlijk begeleidster. Dat is de contactpersoon naar de familie en tevens degene die de zorg rond mijn moeder zou moeten coördineren.
Persoonlijk begeleidster zie pb-er
Pgb persoonsgebonden budget: Geldbedrag dat iemand kan aanvragen om zelf AWBZ-zorg, hulp en/of begeleiding te kopen. Men kiest zelf hulpverleners uit. De hoogte van het budget wordt bepaald op basis van een indicatie door het CIZ. Het zorgkantoor beslist over de aanvraag.
Psychogeriatrie houdt zich bezig met beperkingen van de geestelijke vermogens op hogere leeftijd, bv. ten gevolge van dementie.
R . . . terug naar BOVEN
Reactivering geheel van maatregelen om een patiënt die door ziekte, letsel of inactiviteit te maken heeft met functieverlies, de activiteiten van het dagelijks leven opnieuw aan te leren.
RIO Regionaal Indicatie Orgaan. Deze naam is verouderd, het RIO heet sinds 2005 Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Het CIZ is verantwoordelijk voor de indicatie (vaststelling recht op zorg).
S . . . terug naar BOVEN
S (in zorgplan) In zorgplan staat categorie S voor Somatisch
Smetten Smetten of smetplekken (intertrigo) is een onschuldige huidaandoening die ontstaat door een combinatie van vocht, warmte en huid-op-huidcontact. Smetten komt vooral voor in huidplooien, zoals de liezen, de oksels, de bilnaad en bij vrouwen onder de borsten. Smetten is ter herkennen aan een lichte tot felrode plek op de huid die jeukt of een branderig gevoel geeft. De plekken zijn vaak wat vochtig. In een latere fase gaat de huid kapot. Zonder behandeling kan de plek geïnfecteerd raken met een schimmel, meestal candida. De huid krijgt dan een witte, groenige of gele kleur.
Self-fulfilling prophecy of zelfbevestigende voorspelling is een voorspelling die zichzelf direct of indirect waarmaakt
Slikproblemen bij CVA Door een CVA krijgen veel mensen slikproblemen. Stembanden sluiten niet helemaal meer aan. Daardoor kan er sneller vocht in de luchtweg komen. De kans op een longontsteking is daardoor groter.
Soms moet eten worden gemalen en sap worden verdikt met een verdikkingsmiddel. Door koude vloeistof wordt het slikmechanisme gestimuleerd.
Somatisch Somatisch is lichamelijk. Verpleeghuizen hebben vaak een somatische en een psychogeriatrische afdeling. Psychogeriatrie houdt zich bezig met beperkingen van de geestelijke vermogens op hogere leeftijd, bv. ten gevolge van dementie.
Sondevoeding dun vloeibare voeding die via een slangetje het lichaam in loopt
Stroke unit speciale afdeling in een ziekenhuis voor patiënten met een CVA / beroerte. In het Engels heet een beroerte ‘stroke’.
Subluxatie gewricht dat niet volledig uit de kom is; onvolkomen ontwrichting waarbij de gewrichtskop de kom slechts gedeeltelijk heeft verlaten
T . . . terug naar BOVEN
Tillift Een tillift is een verrijdbaar tilsysteem waarmee personen van één voorziening naar een andere getild kunnen worden, bijvoorbeeld van bed naar rolstoel en andersom.

De passieve tillift wordt gebruikt voor het passief tillen van de gebruiker. De tilband omsluit grotendeels het lichaam van de gebruiker. De armen, het hoofd en de romp worden volledig door de tilband ondersteund. De benen worden ondersteund door beenslips.
Bij de actieve tillift moet de gebruiker zelf inspanning leveren door te steunen op eigen benen.
De passieve tillift heeft, naast de gewone tilbanden, ook toiletbanden. De tilband omsluit gedeeltelijk het lichaam. Armen en onderlichaam zijn niet ondersteund door de tilband.

De tilband moet achterlangs en onder iemand door worden getrokken. Op vier punten wordt deze aan de tillift bevestigd.

Toiletgang (van http://www.spijsvertering.info)
Gezond toiletgedrag kan problemen met de stoelgang verminderen en zelfs voorkomen. Gezond toiletgedrag is:
  • Direct naar het toilet gaan als u aandrang heeft. Door toiletbezoek uit te stellen, blijft ontlasting langer dan noodzakelijk in uw dikke darm. Hierdoor kunt u last krijgen van harde, droge ontlasting en verstopping.
  • Probeer toiletbezoek nooit uit te stellen. Veel mensen hebben last van verstopping als ze op vakantie gaan. Dit heeft vaak te maken met het (onbewust) uitstellen van toiletbezoek.
  • Tramal behoort tot de groep geneesmiddelen die morfineachtige pijnstillers of opioïden wordt genoemd. Trama(do)l valt niet onder de opiumwet in tegenstelling tot de iets zwaardere opiaten als Morfine, bijvoorbeeld MS Contin e.a. Bijwerking: sufheid.
    Transfer is Engels voor overzetten / overzetting
    U . . . terug naar BOVEN
    Urineweginfectie ook wel blaasontsteking genoemd. Urineweginfecties behoren tot de meest voorkomende bacteriële infectie in het verpleeghuis. Zij komen daar zeker 10x zo vaak voor als in de huisartsenpraktijk. Redenen om nader onderzoek naar een urineweginfectie te doen zijn: (o.a.) pijn in de onderbuik, nieuw ontstane of toegenomen urine incontinentie … Maar ook ‘in de war zijn’ kan een symptoom zijn.
    Er is een standaardprotocol voor Urineweginfecties voor Verpleeghuisartsen (NVVA)
    V . . . terug naar BOVEN
    Verpleeghuis Voorziening voor veelal oudere patiënten, die als gevolg van een of meer functiestoornissen (tijdelijk) niet meer zelfstandig kunnen functioneren en voortdurende verpleegkundige zorg behoeven in aansluiting op een medische behandeling.
    Verpleeghuisarts zijn (basis)artsen die een beroepsopleiding hebben gevolgd voor verpleeghuisarts. In een verpleeghuis zijn vaste artsen in dienst, terwijl in verzorgingshuizen vaak gebruikt wordt gemaakt van de huisartsen van de individuele bewoners.
    Een verpleeghuisarts wordt gezien als specialist. In de praktijk blijkt het daarom moeilijk om verwezen te worden naar andere specialisten.
    Verzorgenden in een verpleeghuis werken verzorgenden en verpleegkundigen. Hierbij een indeling naar functie:
    Niveau 1: verzorging huishouding. Zeer simpele basiszorg.
    Niveau 2: helpende: simpele basiszorg. Douchen, wassen, lichte begeleiding; hulp eten/drinken, verzorging huishouding; signaleren / doorgeven
    Niveau 3: verzorgende: basiszorg, ook complexer;  wondzorg volgens beleid arts of vpk; hulp bij voeding,hulp bij slikproblemen etc.;  medicatie delen (tabletten, drankjes, zetpillen); signaleren en simpele interventies, doorgeven aan vpk; coördinatie niveau 2.
    Niveau 3, IG: zie niveau 3, en verpleegtechnische handelingen indien bekwaam. (voldoende voorkomend etc)
    Niveau 3 EVV: zie niveau 3, verpleegtechnische handelingen indien bekwaam. Een basis verpleegplan maken, uitvoeren, evalueren, aanpassen, aanspreekpersoon voor patiënt en naasten.
    Niveau 4: verpleegkundigen; Alle complexe zorg indien bekwaam. Werken volgens standaarden, procedures, protocollen etc. Coördinatie niveau 1,2,3. Verpleegplan en evaluatiecyclus.
    Niveau 5: verpleegkundigen: Alle complexe zorg indien bekwaam. Verpleegplan en evaluatiecyclus. Coördinatie andere niveaus. Protocollen kunnen schrijven, richtlijnen aanpassen op patiënt.
    W . . . terug naar BOVEN
    WGBO Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst.
    Deze wet regelt de relatie tussen patiënt en hulpverlener. Wanneer een patiënt de hulp van een zorgverlener inroept, ontstaat een geneeskundige behandelingsovereenkomst tussen hen.
    De WGBO stelt regels voor:
    • het recht op informatie door de hulpverlener
    • toestemming voor een medische behandeling
    • inzage in het medisch dossier
    • het recht op een tweede mening of second opinion
    • vertegenwoordiging van patiënten die niet zelf kunnen beslissen
    • recht op privacy
    (Zie onder ' links' voor meer informatie)
    Wilsonbekwaam Een patiënt wordt als wilsonbekwaam beschouwd als:
    De aan hem gegeven informatie over de behandeling of zijn ziekte niet begrepen wordt; hij niet in staat is zelf een besluit te nemen; de gevolgen van een eventueel besluit niet door hem worden overzien [Uit: Wie beslist? (wilsonbekwaamheid en vertegenwoordiging). NPCF Serie Patiëntenrecht.
    Wisselligging Wisselligging is het regelmatig (om de 2-4 uur) veranderen van de lichaamshouding van een ernstig zieke patiënt met als doel het voorkomen van decubitus (doorligwonden). Meestal is hierbij hulp nodig van derden (professionele hulpverlener, mantelzorger).
    WKCZ Wet Klachtrecht Cliënten Zorgsector. Regelt de behandeling van klachten in zorginstellingen (zie onder ‘links’)
    Wmo Wet Maatschappelijke Ondersteuning, in 2007 ingevoerd.
    Wob Wet Openbaarheid Bestuur. Via deze wet heb ik het 'Plan van Aanpak' van het verpleeghuis opgevraagd.
    Z . . . terug naar BOVEN
    ZIN ZIN is afkorting voor: Zorg in natura (i.t.t. pgb).
    Zorg in natura is zorg die door de zorgverlener is verleend en via het zorgkantoor wordt betaald. De kosten worden door het zorgkantoor rechtstreeks aan de zorgverlener vergoed.
    Zorgplan In het zorgplan staat beschreven welke zorg en begeleiding de cliënt krijgt en wanneer. Schriftelijke vastlegging van gestelde doelen, verwachte tijdsduur, te verrichten taken, tijdstip van zorgverlening, omvang van de hulp, in te zetten deskundigheid, tijdstip van evaluatie plus zorgverleners van ander organisaties waarmee wordt samengewerkt.
    Zorgverlener is in deze situatie het Verpleeghuis

    Bronnen: Wikipedia, internet, informatie van derden en eigen aantekeningen
    © Demio